Mieszanka Landsberska: Stabilne źródło paszy w udoskonalonej odsłonie od DLF
Mieszanka landsberska od ponad stu lat należy do sprawdzonych ozimych mieszanek pastewnych. Jej zaleta tkwi w prostej, ale skutecznej zasadzie: trawa produkująca dużą ilość biomasy jest połączona z roślinami motylkowatymi zdolnymi do wiązania azotu atmosferycznego. Efektem jest roślinność zapewniająca wczesny zbiór wartościowej paszy, skuteczną okrywę gleby (ochrona przed erozją i zachwaszczeniem), a jednocześnie korzystnie wpływająca na kolejną uprawę.
W obecnych warunkach takie połączenie staje się coraz bardziej pożądane. Gospodarstwa prowadzące produkcję zwierzęcą potrzebują stabilnego źródła wysokiej jakości pasz, a zarazem poszukują sposobów na zwiększenie udziału białka pochodzącego z własnych zasobów. Rosnące ceny nawozów mineralnych, zmienność warunków pogodowych oraz wymogi ograniczania okresu zimowego bez okrywy roślinnej dodatkowo wzmacniają znaczenie międzyplonów i ozimych roślin pastewnych w płodozmianie.
Mieszanka landsberska nie jest więc jedynie źródłem wczesnej paszy wiosennej. Przy prawidłowym założeniu i terminowym zbiorze pełni również funkcję glebochronną, przeciwerozyjną, pastewną oraz poprawiającą stanowisko pod kolejną uprawę.
KLASYCZNA MIESZANKA LANDSBERSKA
Klasyczny skład mieszanki landsberskiej tworzą: życica wielokwiatowa, koniczyna inkarnatka oraz wyka ozima w proporcji 50:30:20. Zalecana norma wysiewu wynosi 30–35 kg/ha.
Każdy z tych gatunków pełni w mieszance określoną funkcję, a ich wzajemne uzupełnianie się pozwala uzyskać stabilny i wysoko produktywny użytek.
Życica wielokwiatowa stanowi podstawowę plonotwórczą tej mieszanki. Szybko tworzy zwarty łan, dobrze okrywa glebę i zapewnia wysoki plon zielonki oraz suchej masy. Jej system korzeniowy intensywnie pobiera azot z gleby, ograniczając ryzyko jego wymywania.
Istotną zaletą jest również jej przydatność do konserwacji pasz. Dzięki wysokiej zawartości cukrów rozpuszczalnych w wodzie ułatwia proces zakiszania. Spośród odmian DLF do mieszanki landsberskiej można polecić między innymi odmianę Sezina – życica wielokwiatowa ceniona za szybki rozwój początkowy, dobre odrastanie po skoszeniu, wysoki potencjał plonowania oraz bardzo dobrą odporność na rdzę. Inną wartościową odmianą jest Murano, tetraploidalna życica wielokwiatowa o wysokim plonie i dobrej zdrowotności.
Koniczyna inkarnatka podnosi wartość pokarmową mieszanki, przede wszystkim poprzez zwiększenie zawartości białka. Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi może wykorzystywać azot atmosferyczny, poprawiając bilans azotu zarówno w roślinności, jak i w glebie. Wśród odmian warto wymienić Rokali, wyróżniającą się wczesnym wzrostem, wysoką produkcją biomasy oraz szybkim rozwojem po siewie – cechami szczególnie pożądanymi w mieszance landsberskiej.
Wyka ozima uzupełnia mieszankę o dodatkowy udział roślin motylkowatych, zwiększając zawartość białka i ilość biologicznie związanego azotu. Jest to gatunek zimujący, który w porównaniu z wyką kosmatą (również ozimą) wykazuje większą tolerancję na okresowe niedobory wody.
W efekcie powstaje zrównoważona ozima mieszanka pastewna, w której życica odpowiada za wysoki plon, skuteczne okrycie gleby i wychwytywanie azotu, natomiast rośliny bobowate zwiększają zawartość białka, wiążą azot atmosferyczny i korzystnie wpływają na stanowisko oraz następstwo roślin w płodozmianie.
MIESZANKA LANDSBERSKA PLUS
WIĘKSZA WSZECHSTRONNOŚĆ DZIĘKI FESTULOLIUM
Klasyczna mieszanka landsberska jest najczęściej wykorzystywana ne jednoroczny pokos wiosenny, po którym wysiewana jest kolejna uprawa, najczęściej kukurydza. Koncepcja Landsberskiej Mieszanki PLUS rozszerza jednak możliwości jej wykorzystania dzięki włączeniu do składu festulolium typ życica.
Festulolium łączy wysoką jakość paszy charakterystyczną dla życic z cennymi cechami kostrzew, takimi jak większa tolerancja na stresowe warunki, lepsza odporność oraz dobra zimotrwałość. Jako międzyrodzajowy mieszaniec rodzaju Lolium i Festuca stanowi materiał łączący wysoką wartość pokarmową z większą trwałością i odpornością runi.
Wśród odmian DLF szczególnie nadających się do tego typu mieszanek warto wymienić festulolia Helus i Betria. Helus to średnio wczesne festulolium wyróżniające się wysokim plonem suchej masy oraz dobrą odpornością na choroby. Z kolei Betria charakteryzuje się podwyższoną tolerancją na suszę i choroby, szybkim wzrostem wiosennym oraz zdolnością do utrzymywania wysokiej produktywności nawet przez trzy lata użytkowania.
To właśnie większa trwałość i odporność na stres stanowią główną zaletę koncepcji Landsberskiej Mieszanki PLUS. Dzięki temu użytek nie musi być wykorzystywany wyłącznie do jednego pokosu wiosennego. Tam, gdzie nie zachodzi konieczność natychmiastowego wykorzystania pól po zbiorach, mieszanka może być użytkowana również w kolejnych pokosach. Dla gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą oznacza to większą elastyczność organizacyjną - możliwość wykorzystania jednego pokosu przed uprawą kukurydzy lub dalszego użytkowania festulolium typu życicowego w kolejnych odrostach.
Pobieranie azotu, jego biologiczne wiązanie oraz efekt oszczędzanie (N-sparing)
W roślinności mieszanki landsberskiej występuje również tzw. efekt oszczędzania azotu (N-sparing). W sytuacji, gdy trawy efektywnie pobierają azot z gleby, rośliny motylkowate są silniej stymulowane do symbiotycznego wiązania azotu atmosferycznego. Dzięki temu zwiększa się udział azotu pochodzącego z biologicznej fiksacji, a cały system wykorzystuje dostępne zasoby azotu w bardziej efektywny sposób.
C:N – mała liczba, wielkie znaczenie
Oprócz plonu i jakości paszy, w przypadku mieszanki landsberskiej istotne znaczenie ma również wpływ resztek pożniwnych na glebę oraz roślinę następczą. Kluczową rolę odgrywa tutaj stosunek węgla do azotu C:N.
Trawy zazwyczaj wytwarzają większą ilość biomasy, jednak ich resztki pożniwne charakteryzują się wyższym stosunkiem C:N. Takie pozostałości rozkładają się wolniej i mogą przejściowo wiązać azot glebowy. Z kolei gatunki bobowate, takie jak koniczyna inkarnatka i wyka ozima, mają niższy stosunek C:N. Po zaoraniu ich resztki ulegają szybszemu rozkładowi, dzięki czemu mogą skuteczniej zwiększać dostępność azotu dla rośliny następczej.
Badania dotyczące uprawy koniczyny inkarnatki i życicy wielokwiatowej przed kukurydzą wykazały, że resztki pożniwne po monokulturze życicy charakteryzowały się znacznie wyższym stosunkiem C:N, podczas gdy mieszanki z większym udziałem koniczyny osiągały korzystniejsze wartości tego wskaźnika. Jednocześnie wykazano, że po przyoraniu resztek roślinnych mieszanki zawierające koniczynę mogą znacznie lepiej wspierać zaopatrzenie kukurydzy w azot we wczesnych fazach rozwoju niż czysty siew życicy.
Nowoczesne odmiany w tradycyjnej mieszance
Choć koncepcja mieszanki landsberskiej jest sprawdzona od pokoleń, jej współczesna wartość produkcyjna w dużej mierze zależy od zastosowanych odmian. Nowoczesne odmiany mogą zwiększać stabilność użytku, poprawiać jego zdrowotność oraz podnosić jakość uzyskiwanej paszy.
W tym właśnie obszarze istotną wartość wnosi globalna sieć stacji hodowlanych DLF, obejmująca również ośrodek w Hladkich Životicach w Czechach. Współczesna hodowla roślin pastewnych koncentruje się już nie tylko na maksymalizacji plonu, lecz także na szeregu innych cech decydujących o przydatności odmiany w praktyce rolniczej. Należą do nich przede wszystkim odporność na choroby, tolerancja na stresowe warunki środowiskowe oraz wysoka jakość paszy.
W warunkach postępujących zmian klimatu cechy te nie stanowią już jedynie dodatkowej zalety, lecz są podstawowym warunkiem uzyskania stabilnej i wysokiej produkcji. Dlatego warto zwracać uwagę nie tylko na odpowiedni dobór gatunków w mieszance, ale również na konkretne odmiany, które decydują o jej rzeczywistym potencjale produkcyjnym.
Sprawdzone rozwiązanie dla nowoczesnego rolnictwa
Mieszanka landsberska utrzymuje swoje miejsce w praktyce rolniczej od ponad stu lat, ponieważ jej zalety agronomiczne pozostają aktualne również dziś. Zapewnia wczesną paszę wiosenną, chroni glebę przed erozją, ogranicza wymywanie azotu, wzbogaca glebę w azot wiązany przez rośliny motylkowate oraz może korzystnie wpływać na roślinę następczą. Dzięki temu stanowi wartościową ozimą mieszankę pastewną, wspierającą zarówno produkcję wysokiej jakości paszy, jak i długoterminową żyzność gleby.
Wykorzystanie odmian DLF, takich jak Murano (życica wielokwiatowa), Rokali (koniczyna inkarnatka) oraz festulolium Helus i Betria, pozwala połączyć tradycyjną koncepcję z osiągnięciami nowoczesnej hodowli. Klasyczna mieszanka landsberska pozostaje sprawdzonym rozwiązaniem dla gospodarstw poszukujących wczesnej paszy wysokiej jakości, natomiast wariant PLUS zapewnia większą elastyczność użytkowania dzięki możliwości uzyskania dodatkowych pokosów oraz wyższej odporności na stresowe warunki środowiskowe.
